Sint-Jacob de Meerdere

De zuidkant van deze gotische kerk, de zonnekant bij uitstek, vormde de aangewezen ruimte om plaats te bieden aan de devotie tot Jezus en het Heilig Sacrament. Tijdens de Eucharistieviering wordt het hostiebrood op gezag van Jezus geconsacreerd tot Zijn Lichaam. Dit tastbare teken van Jezus’ aanwezigheid wordt beschouwd als het voornaamste onder de 7 sacramenten, vandaar “het Allerheiligste Sacrament” of vanuit het Latijn: het “Venerabele”, het eerbiedwaardige Sacrament.
Het altaarschilderij “Het Laatste Avondmaal” van Cornelis van Dale dateert uit 1590. Jezus nam tijdens het Joodse paasmaal brood, brak en deelde met de woorden: “Neem en eet, dit is Mijn lichaam, gegeven voor jullie”. De essentie van de liefde die bereid is zichzelf op te offeren. De communiebank is een weergaloos meesterwerk van Willem Kerrickx en Hendrik Verbruggen (1696).

Reeds eeuwenlang is Sint-Jacob Antwerpen onlosmakelijk verbonden met de bedevaart naar Santiago de Compostella. De kern van op bedevaart gaan, is op weg gaan met een hunkerend hart, in de verwachting onderweg God in een verstilde intimiteit naderbij te komen. Het is als het ware ‘bidden met de voeten’. Iets wat veel pelgrims tot op vandaag inspireert.

Marmeren beeld van Jan Claudius de Cock (ca. 1721).
Jacobus de Meerdere wordt als apostel voorgesteld met een boek. Je herkent hem evenwel als pelgrim door zijn schoudermantel belegd met sint-jakobsschelpen en door zijn reisstaf met kalebas. Naast hem ligt een hoed. De flankerende attributen alluderen zowel op zijn waardigheid als op zijn martelaarschap: een bisschopsmijter en een zwaard.

De idee voor een grafkapel in de parochiekerk van Rubens kwam eerder van de familie Fourment, dan van Pieter Paul Rubens zelf. Waarschijnlijk leefde hij met het vooruitzicht bij zijn eigen familie in de Sint-Michielsabdij begraven te worden. Toch heeft hij op zijn sterfbed op 27 mei 1640 met het nieuwe project ingestemd en als laatste wilsbeschikking laten noteren: “kiesende (syne) sepulture inde parochiaele kerke van St-Jacob”.
Altaarschilderij O.-L.-Vrouw met Kind door Heiligen vereerd (P.P. Rubens, 1634). Maria zit op een marmeren bank, voor een met loof begroeid portiek, terwijl ze door enkele cherubijntjes met een bloemenkrans gekroond wordt. Zelf fungeert Zij mee als troon voor haar Zoontje. Het guitige Jezuskind op haar schoot kijkt lachend op naar zijn Moeder en strekt speels de handjes uit naar de onbekende knielende bisschop.

Trouw aan de middeleeuwse traditie waarbij Maria een ereplaats krijgt aan de rechterzijde van Jezus op het kruis, staat de Mariakapel aan de rechterzijde van het kruisvormig grondplan van de kerk. Bedenk evenwel dat rechts en links niet moeten opgevat worden vanuit het standpunt van de bezoeker, wél van de persoon die aan de grondslag ligt van dit kerkgebouw: Jezus.
In de nis boven het barokke altaar van Sebastiaan van den Eynde (1664) staat een groot Mariabeeld: Onze-Lieve-Vrouw, Hulp der Christenen. De opmerkelijke schroefzuilen staan in volle bloei met de florale symbolen van Maria. Het witmarmeren altaar verhoging houdt ons een rozenkrans voor met roosjes als kralen, zelfs het kruisje bestaat uit deze bloempjes.

In 1673 geneest bij het Mariabeeld ‘de Bedrukte Moeder’ de twintigjarige Dorothea Janssen van een kankergezwel aan de borst. Uit dankbaarheid bekeert zij zich tot het katholicisme. Een toenemende verering en Mariadevotie komt op gang.
Beeldhouwwerk van Artus Quellin de Oude (1660). Op haar schoot draagt Maria het dode lichaam van Jezus. Ze ondersteunt zorgzaam Zijn hoofd terwijl ze zich met opgeheven linkerhand smekend naar God richt.

Rochus genas een zieke kardinaal en werd uit dankbaarheid bij de Paus gebracht. Na drie jaar vertrok Rochus weer naar huis. Onderweg genas hij zieken en zegende de stervenden.
Wie kennis wil maken met het levensverhaal van de Heilige Rochus, kan terecht bij de reeks van de 12 St.-Rochuspanelen (gedateerd 1517). St.-Rochus wordt gevierd op de 16de augustus. Geboorte- en sterfdatum zijn onbekend.