Waarom kerken openen?
Waarom zouden we de kerken openen?
1. Om iedereen de kans te geven de schoonheid van ons erfgoed te bewonderen.
Retabels, glasramen, orgels, beelden, fresco’s: onze kerken en kapellen bewaren eeuwen aan kunst en vakmanschap. Dat erfgoed heeft maar zin als het gezien, gedeeld en doorgegeven wordt. Een gesloten kerk is een schat die in de schaduw blijft. Door haar deuren te openen, geeft men iedereen — dorpsbewoner, toevallige bezoeker of gewone nieuwsgierige — de kans om binnen te gaan, de blik omhoog te richten en zich te verwonderen.
2. Om (opnieuw) leven te brengen rond deze openbare gebouwen.
Een kerk is niet alleen een gebedshuis: ze is vaak het historische hart van het dorp, een baken, een ontmoetingsplek. Door haar te openen, geeft men haar haar plaats terug in het leven van de gemeenschap. Concerten, tentoonstellingen, momenten van bezinning, stille haltes tijdens een wandeling: evenveel gelegenheden om deze muren te doen herleven en om mensen — gelovig of niet — rond een gemeenschappelijk goed samen te brengen.
3. Omdat er veel op het spel staat tussen een gesloten en een open kerk.
Een kerk sluiten betekent haar stilaan herleiden tot een loutere opslagplaats van erfgoed — een museum zonder bezoekers, een plek die uitdooft. Haar openen betekent net het tegenovergestelde: haar ziel teruggeven. Een levendige, gastvrije ruimte waar iedereen vrij kan binnengaan om te bidden, tot rust te komen of zich even af te schermen van het lawaai van de wereld. Achter een deur, open of gesloten, staat heel de betekenis van dit erfgoed op het spel.
Kerken zijn openbare plaatsen, zowel volgens het bestuursrecht als volgens het kerkelijk recht. Ze behoren tot het publieke domein en moeten daarom voor iedereen toegankelijk zijn.
Een kerk is meer waard dan alleen haar liturgische functie. Hoe belangrijk en noodzakelijk deze ook is, haar functie is veel breder en beantwoordt aan diepere behoeften. Kerken die gewijd zijn aan de katholieke eredienst zijn niet alleen voorbehouden aan katholieken, en nog minder aan praktiserende katholieken. Dit is wat er gebeurt als kerken gesloten zijn.
De functie van religieuze gebouwen kan geenszins beperkt blijven tot het vieren van de eucharistie. De missie van degenen die verantwoordelijk zijn voor dit erfgoed is om kerken te openen, niet om ze te sluiten.
Waarom worden kerken gesloten?
Uit angst voor vandalisme en diefstal. Toch vinden de meeste diefstallen plaats in gesloten kerken. Een gesloten kerk is veiliger voor dieven dan het gebouw zelf. Kerken worden gesloten omdat men niet de financiële middelen heeft om een effectief en geschikt beveiligingssysteem te installeren. Kerken worden ook gesloten omdat de politie dit eist.
Wat betekent het als een kerk sluit?
Het betekent dat het belang van een kerk wordt gereduceerd tot dat van een gebouw dat erfgoed herbergt. Een kerk sluiten betekent prioriteit geven aan het bijkomstige ten koste van het essentiële. Men verandert de kerk in een museum, een levenloze plek.
In naam van de bescherming van een roerend erfgoed laten we een heel spiritueel erfgoed sterven, wat naar mijn mening belangrijker is, omdat het andere juist voor dit doel is geschapen. Dit spirituele, immateriële erfgoed is absoluut onze aandacht waard en verdient het om voor zichzelf te spreken.
